Lahanacılar mı? Bamyacılar mı?

Efendim, mutfağımızın en önemli sebzelerindendir: Lahana ve bamya

Tarihi Hikayeler 07.12.2019, 08:41 07.12.2019, 08:50 BERKE EREN
Lahanacılar mı? Bamyacılar mı?

Lahanacılar mı? Bamyacılar mı?

Efendim, mutfağımızın en önemli sebzelerindendir: Lahana ve bamya. Hangisini tercih ederseniz edin; damakta bıraktığı lezzeti anlatarak bitirmek bazen mümkün olmaz. Lahananın sarması, bamyanın zeytin yağlısı...

Gel gelelim lahanacılar vardı bir zamanlar. Bir de bamyacılar. İlk duyulduğunda, lahana sarmasını seven güruhla zeytin yağlı bamyayı seven güruhun, "en iyisi lahana!" veya "hayır efendim, en iyisi bamyadır, bamya!" gibi sloganlar gelir insanın aklına.

İşin aslı farklı. İnsanın damağında lezzet bırakan tek şey yemek midir? Elbette değildir. Pek çok şey bulunur ilgisi olan için. Lâkin bir konu daha vardır ki, vazgeçilmezlerden: Spor. Belki tâ mağaralarda yaşarken başlandı spora. Özellikle yırtıcı hayvanlardan kurtulmak için koşma sporuna. Sonra avlanmak için mızrak, ok, kılıç girdi işin içine. Savaşlarda da kullanıldılar. Ancak bu aletler çok daha güzel birşeyde, yarışma için de kullanıldılar. En iyi oku kimlerin attığı, en iyi ciriti kimin fırlattığı, en iyi matrak oyununu kimin oynadığı merak edildi hep.

İşte Osmanlı döneminin de bir spor zevki vardı: Okçuluk ve cirit ağırlıklı yarışmalar yapılırdı iki grup arasında. Zamanla takımlar kuruldu ve taraftarlık ortaya çıktı. Sporcular, asker ocağına mensup gruplardı. Kazananlara ödüller verilirdi. Bu işe merak salan sultanlar hiç de az değildi.

Kaldı ki iki takımın adları da farklıydı: Lahana ve bamya. İki sebze. Peki nereden çıktı bu adlar? Söylenceye göre Çelebi Sultan Mehmet başlatır bu rekabeti ve isimlendirme konusunu. Amasya'da valilik yaparken cirit müsabakalarına merak sarar ve Amasyalılarla Merzifonlular'dan oluşan iki süvari birliği kurarak, cirit yarışması yaptırır. Fatih Sultan Mehmet de Amasya ve Merzifon'dan iki atlı birlik oluşturur. İşte burada bir karmaşıklık vardır: Bu iki sultandan hangisinin döneminde iki grubun lahanacılar ve bamyacılar adını aldığı konusunda. Amasya'nın bamyası çok ünlü olduğundan dolayı bu gruba, "bamyacılar"; Merzifon'un lahanası ünlü olduğundan da bu gruba, "lahanacılar" adı verilir. Ve sonrasında rekabet iyice gelişir.

Adını spor müsabakalarından alan Ok Meydanı, At Meydanı, Cündi (at binicisi anlamında) Meydanı gibi açık alanlarda düzenlendi yarışlar. Ne yazık ki Kadırga'daki Cündi Meydanı'nın adı çok yanlış bir manaya sürüklenerek, Cinci Meydanı olup çıkıvermiş yakın zamanda.

İşin güzel tarafı, Osmanlı döneminin spor rekabetlerinden günümüze gelen anıtlar, güzel öyküleriyle de göz kamaştırmakta. En önemlileri Topkapı Sarayı'nda: Biri lahanacılar adına, biri bamyacılar adına dikilmiş. Lahanacıların taraftarı olan Sultan III. Selim'in, yaklaşık 200 metre mesafeden bir yumurtayı tüfekle vurması şerefine, bugünkü Lahanacılar Anıtını diktirdiğini öğreniyoruz. Dikiliş tarihi ise, üzerindeki güzel yazıtta saklı: 1790. Yani günümüzden tam 229 sene önce. Diğeri, yani Bamyacılar Anıtının bamyası bugün yerinde yok. Lâkin bu anıtı da Bamyacılar taraftarı olan Sultan II. Mahmud'un 19. yüzyılın başlarında diktirdiği bilinmekte.

Çengelköy'de de bu kez bir anıt değil ama bir çeşme göze çarpar. Kitâbesi de olan çeşmenin üzerinde mermerden bir lahana şeklinde başlık mevcut. Lahanacılar adına yapılmış bir çeşme.

Bitmedi. Taraftarları veya bu kulüplerden birinin parçası olup da ölenlerin mezar taşlarında da bu sembollere rastlanabiliyor. Ne güzel, değil mi? Bir kültür aynı zamanda. Yüzyıllar geçse de aradan bitmeyen bir tutku ve heyecanın adı: Spor.

Yorumlar (0)
11
açık
Namaz Vakti 21 Mayıs 2022
İmsak 03:45
Güneş 05:34
Öğle 13:06
İkindi 17:02
Akşam 20:27
Yatsı 22:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Antalyaspor 38 59
7. Beşiktaş 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Galatasaray 38 52
11. Sivasspor 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 37 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 35 48
13. Gençlerbirliği 35 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 37 31