07.12.2019, 08:40 176

Lahanacılar mı? Bamyacılar mı?

Lahanacılar mı? Bamyacılar mı?

Efendim, mutfağımızın en önemli sebzelerindendir: Lahana ve bamya. Hangisini tercih ederseniz edin; damakta bıraktığı lezzeti anlatarak bitirmek bazen mümkün olmaz. Lahananın sarması, bamyanın zeytin yağlısı...

Gel gelelim lahanacılar vardı bir zamanlar. Bir de bamyacılar. İlk duyulduğunda, lahana sarmasını seven güruhla zeytin yağlı bamyayı seven güruhun, "en iyisi lahana!" veya "hayır efendim, en iyisi bamyadır, bamya!" gibi sloganlar gelir insanın aklına.

İşin aslı farklı. İnsanın damağında lezzet bırakan tek şey yemek midir? Elbette değildir. Pek çok şey bulunur ilgisi olan için. Lâkin bir konu daha vardır ki, vazgeçilmezlerden: Spor. Belki tâ mağaralarda yaşarken başlandı spora. Özellikle yırtıcı hayvanlardan kurtulmak için koşma sporuna. Sonra avlanmak için mızrak, ok, kılıç girdi işin içine. Savaşlarda da kullanıldılar. Ancak bu aletler çok daha güzel birşeyde, yarışma için de kullanıldılar. En iyi oku kimlerin attığı, en iyi ciriti kimin fırlattığı, en iyi matrak oyununu kimin oynadığı merak edildi hep.

İşte Osmanlı döneminin de bir spor zevki vardı: Okçuluk ve cirit ağırlıklı yarışmalar yapılırdı iki grup arasında. Zamanla takımlar kuruldu ve taraftarlık ortaya çıktı. Sporcular, asker ocağına mensup gruplardı. Kazananlara ödüller verilirdi. Bu işe merak salan sultanlar hiç de az değildi.

Kaldı ki iki takımın adları da farklıydı: Lahana ve bamya. İki sebze. Peki nereden çıktı bu adlar? Söylenceye göre Çelebi Sultan Mehmet başlatır bu rekabeti ve isimlendirme konusunu. Amasya'da valilik yaparken cirit müsabakalarına merak sarar ve Amasyalılarla Merzifonlular'dan oluşan iki süvari birliği kurarak, cirit yarışması yaptırır. Fatih Sultan Mehmet de Amasya ve Merzifon'dan iki atlı birlik oluşturur. İşte burada bir karmaşıklık vardır: Bu iki sultandan hangisinin döneminde iki grubun lahanacılar ve bamyacılar adını aldığı konusunda. Amasya'nın bamyası çok ünlü olduğundan dolayı bu gruba, "bamyacılar"; Merzifon'un lahanası ünlü olduğundan da bu gruba, "lahanacılar" adı verilir. Ve sonrasında rekabet iyice gelişir.

Adını spor müsabakalarından alan Ok Meydanı, At Meydanı, Cündi (at binicisi anlamında) Meydanı gibi açık alanlarda düzenlendi yarışlar. Ne yazık ki Kadırga'daki Cündi Meydanı'nın adı çok yanlış bir manaya sürüklenerek, Cinci Meydanı olup çıkıvermiş yakın zamanda.

İşin güzel tarafı, Osmanlı döneminin spor rekabetlerinden günümüze gelen anıtlar, güzel öyküleriyle de göz kamaştırmakta. En önemlileri Topkapı Sarayı'nda: Biri lahanacılar adına, biri bamyacılar adına dikilmiş. Lahanacıların taraftarı olan Sultan III. Selim'in, yaklaşık 200 metre mesafeden bir yumurtayı tüfekle vurması şerefine, bugünkü Lahanacılar Anıtını diktirdiğini öğreniyoruz. Dikiliş tarihi ise, üzerindeki güzel yazıtta saklı: 1790. Yani günümüzden tam 229 sene önce. Diğeri, yani Bamyacılar Anıtının bamyası bugün yerinde yok. Lâkin bu anıtı da Bamyacılar taraftarı olan Sultan II. Mahmud'un 19. yüzyılın başlarında diktirdiği bilinmekte.

Çengelköy'de de bu kez bir anıt değil ama bir çeşme göze çarpar. Kitâbesi de olan çeşmenin üzerinde mermerden bir lahana şeklinde başlık mevcut. Lahanacılar adına yapılmış bir çeşme.

Bitmedi. Taraftarları veya bu kulüplerden birinin parçası olup da ölenlerin mezar taşlarında da bu sembollere rastlanabiliyor. Ne güzel, değil mi? Bir kültür aynı zamanda. Yüzyıllar geçse de aradan bitmeyen bir tutku ve heyecanın adı: Spor.

Yorumlar (0)
23°
açık
Namaz Vakti 22 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:25
Öğle 13:11
İkindi 17:11
Akşam 20:47
Yatsı 22:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30