07.12.2019, 08:40 127

Lahanacılar mı? Bamyacılar mı?

Lahanacılar mı? Bamyacılar mı?

Efendim, mutfağımızın en önemli sebzelerindendir: Lahana ve bamya. Hangisini tercih ederseniz edin; damakta bıraktığı lezzeti anlatarak bitirmek bazen mümkün olmaz. Lahananın sarması, bamyanın zeytin yağlısı...

Gel gelelim lahanacılar vardı bir zamanlar. Bir de bamyacılar. İlk duyulduğunda, lahana sarmasını seven güruhla zeytin yağlı bamyayı seven güruhun, "en iyisi lahana!" veya "hayır efendim, en iyisi bamyadır, bamya!" gibi sloganlar gelir insanın aklına.

İşin aslı farklı. İnsanın damağında lezzet bırakan tek şey yemek midir? Elbette değildir. Pek çok şey bulunur ilgisi olan için. Lâkin bir konu daha vardır ki, vazgeçilmezlerden: Spor. Belki tâ mağaralarda yaşarken başlandı spora. Özellikle yırtıcı hayvanlardan kurtulmak için koşma sporuna. Sonra avlanmak için mızrak, ok, kılıç girdi işin içine. Savaşlarda da kullanıldılar. Ancak bu aletler çok daha güzel birşeyde, yarışma için de kullanıldılar. En iyi oku kimlerin attığı, en iyi ciriti kimin fırlattığı, en iyi matrak oyununu kimin oynadığı merak edildi hep.

İşte Osmanlı döneminin de bir spor zevki vardı: Okçuluk ve cirit ağırlıklı yarışmalar yapılırdı iki grup arasında. Zamanla takımlar kuruldu ve taraftarlık ortaya çıktı. Sporcular, asker ocağına mensup gruplardı. Kazananlara ödüller verilirdi. Bu işe merak salan sultanlar hiç de az değildi.

Kaldı ki iki takımın adları da farklıydı: Lahana ve bamya. İki sebze. Peki nereden çıktı bu adlar? Söylenceye göre Çelebi Sultan Mehmet başlatır bu rekabeti ve isimlendirme konusunu. Amasya'da valilik yaparken cirit müsabakalarına merak sarar ve Amasyalılarla Merzifonlular'dan oluşan iki süvari birliği kurarak, cirit yarışması yaptırır. Fatih Sultan Mehmet de Amasya ve Merzifon'dan iki atlı birlik oluşturur. İşte burada bir karmaşıklık vardır: Bu iki sultandan hangisinin döneminde iki grubun lahanacılar ve bamyacılar adını aldığı konusunda. Amasya'nın bamyası çok ünlü olduğundan dolayı bu gruba, "bamyacılar"; Merzifon'un lahanası ünlü olduğundan da bu gruba, "lahanacılar" adı verilir. Ve sonrasında rekabet iyice gelişir.

Adını spor müsabakalarından alan Ok Meydanı, At Meydanı, Cündi (at binicisi anlamında) Meydanı gibi açık alanlarda düzenlendi yarışlar. Ne yazık ki Kadırga'daki Cündi Meydanı'nın adı çok yanlış bir manaya sürüklenerek, Cinci Meydanı olup çıkıvermiş yakın zamanda.

İşin güzel tarafı, Osmanlı döneminin spor rekabetlerinden günümüze gelen anıtlar, güzel öyküleriyle de göz kamaştırmakta. En önemlileri Topkapı Sarayı'nda: Biri lahanacılar adına, biri bamyacılar adına dikilmiş. Lahanacıların taraftarı olan Sultan III. Selim'in, yaklaşık 200 metre mesafeden bir yumurtayı tüfekle vurması şerefine, bugünkü Lahanacılar Anıtını diktirdiğini öğreniyoruz. Dikiliş tarihi ise, üzerindeki güzel yazıtta saklı: 1790. Yani günümüzden tam 229 sene önce. Diğeri, yani Bamyacılar Anıtının bamyası bugün yerinde yok. Lâkin bu anıtı da Bamyacılar taraftarı olan Sultan II. Mahmud'un 19. yüzyılın başlarında diktirdiği bilinmekte.

Çengelköy'de de bu kez bir anıt değil ama bir çeşme göze çarpar. Kitâbesi de olan çeşmenin üzerinde mermerden bir lahana şeklinde başlık mevcut. Lahanacılar adına yapılmış bir çeşme.

Bitmedi. Taraftarları veya bu kulüplerden birinin parçası olup da ölenlerin mezar taşlarında da bu sembollere rastlanabiliyor. Ne güzel, değil mi? Bir kültür aynı zamanda. Yüzyıllar geçse de aradan bitmeyen bir tutku ve heyecanın adı: Spor.

Yorumlar (0)
23°
açık
Namaz Vakti 15 Ağustos 2020
İmsak 04:28
Güneş 06:06
Öğle 13:14
İkindi 17:03
Akşam 20:12
Yatsı 21:42
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurumspor 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Ankara Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25