İstanbul seçimlerinde oy nasıl çalınır?

35 yıllık sandık başkanı 5 maddede açıkladı: Dikkat edilmezse oylar nasıl çalınır?

YAŞAM 12.06.2019, 08:09 BERKE EREN
46
İstanbul seçimlerinde oy nasıl çalınır?

 Yeni Şafak

31 Mart seçimlerinde İstanbul’daki sonuçların ardından yapılan itirazlarla birlikte çok sayıda sandıkta şaibelerin oluştuğu ortaya çıktı. Cumhur İttifakı’nın adayı Binali Yıldırım ile CHP’nin adayı Ekrem İmamoğlu’nun arasındaki 29 bin olan oy farkı yapılan itirazlar neticesinde, geçersiz oyların yeniden sayımı ile 13 bine düştü. Yapılan incelemelerde Binali Yıldırım’ın oylarının kaydırıldığı, sayım döküm cetvellerinin imzasız olduğu, sandık başkanlarının ve üyelerinin yasaya aykırı atandığı belirlendi. Bu nedenlerden ötürü AK Parti’nin YSK’ya yaptığı başvurunun ardından seçimlerin 23 Haziran’da yenilenmesine karar verildi. Seçim sisteminin güvenilir ve şeffaf olmasına rağmen “nasıl hile yapılabiliyor” sorusu ise 23 Haziran seçimleri öncesinde hala tartışılıyor. 35 yıldır sandık kurullarında görev alan sandık kurulu başkanlığı yapan Hakkı Bayraktar, sandık başında dikkat edilmez ise yapılabilecek usulsüzlükleri sıraladı.

Sandık başkanı ve üyesi kabine giremez

Oy verme sırasında yaşlılara ve okuma-yazma bilmeyenlere sandık kurulu başkan veya üyelerinden birinin yardımcı olmak niyetiyle oy verme kabinine girmesi ve seçmeni yanıltması. (Hâlbuki seçmene bu mânâda hiçbir sandık kurulu üyesi kanunen yardımcı olamaz…)

Pusulayı alırken buna dikkat

Sandık kurulu başkan ve üyelerinin çoğu, ikamet ettiği ilçe ve mahallede görev yapacağı için, seçmenlerin birçoğunu tercih edecekleri parti/aday bağlamında tanımaktadır. Bu nedenle -muhalif bildiği- seçmene kullanacağı oyun iptaline medar olacak hileli oy pusulası verebilir. Mesela bu tür seçmene, üzerine fazla görünmeyecek biçimde/flu ‘evet’ mührü basılmış oy pusulası verilebilir. Seçmen, oy vereceği partinin amblemine odaklandığı için silik olarak vurulmuş diğer tercih mührünü fark etmez ve kendi tercihini yapar ‘evet’ mührünü basar ama sayım sırasında oy pusulasında farklı partilere vurulmuş çift mühür olduğu için oyu geçersiz olur. (Hileli mühür genelde bağımsızlara vurulur ki, oy kullanma sırasında hiç fark edilmez...) Tercih mührü sürekli seçim kurulu masasında olacağı için hile yapmak isteyen sandık kurulu üyesi bir boşluk zamandan faydalanarak birkaç oy pusulasını hileli bir şekilde mühürler ve en alta koyar. İstediği seçmene bu pusulayı verir...) (31 Mart seçiminde AK Partili bir seçmene üzerinde silik evet mührü bulunan bir Büyükşehir oy pusulası verilmiş. Seçmenin fark etmesi üzerine tutanak tutulmuş ve yeni temiz bir oy pusulası kendine verilmiştir...)

Okunan pusulalar kontrol edilmeli

Oy sayımı sırasında, sayımı takip eden parti müşahitleri ve seçmenler, genellikle sayım masasından uzak bir alanda tutulurlar. Dolayısıyla sandık başkanının gösterdiği oy pusulasındaki evet mührünün hangi partiye vurulduğunu fark edemeyebilirler. (Bunun bilincinde olan sandık başkanı -hile yapmak isterse- tercih mührünü istediği parti için seslendirebilir. Sandık kurulu üyelerinden ikisi de sayım döküm cetveline oy sayılarını işlemekle meşgul olduklarından dikkatlerinden kaçabilir.) Her sandıkta 300’den fazla seçmen olduğundan, oy pusulaları okunurken -mesela 100 pusuladan sonra yorgunluk oluştuğu için- izleyenlere gösterilmeyebilir; okuyana da güven oluştuğu için başkanın ağzından çıkan döküm cetvellerine işaretlenir. (31 Mart seçimlerinde 1000’den fazla oy pusulası okunmuştur ki, yorgunluk ve dikkat dağınıklığını düşünün... Hile yapmak isteyen için bu durum en verimli ortamdır…)

Müşahitlerin dikkat ehli olması gerekiyor

Sandıklarda görevli partili müşahitler, çok iyi seçilmiş, güvenilir ve dikkat ehli kimseler değilse -ve bunu da sandık kurulu hissetmişse- hile yapmak için verimli bir ortam hâsıl olmuş demektir. (Geçen seçimde, oy sayımı yapılırken AK Partili müşahidin cep telefonunda oyun oynadığının görüntüsünü sosyal medyada izlemiştik...)

Teslimat ve düzeltme esnasında dikkat

Birçok sandık kurulu, seçim sonuçlarını/evrakı ve torbayı bir an önce teslim etmek için acele ettiğinden, sandık başında hatasız düzenlemeleri gereken evrakı, tekemmül etmeden ilçe seçim kuruluna götürüyor. Dolayısıyla seçim kurulu evrakı teslim alırken bir sürü maddi hata tespit ediyor. Hatalı evrakı/ sayım döküm cetveli ve sonuç tutanağını -düzeltip getirmesi için- sandık başkanına geri veriyor. Sandık başkanı da bir kenarda bu tutanaklar üzerinde keyfine göre düzeltmeler yapıyor ve öyle teslim ediyor. (İlçeye torbayı ve evrakı teslim etmeye, sandık başkanıyla birlikte en az iki üyenin gitmesi gerekirken -polis arabasında yer olmaması bahanesiyle- başkanla birlikte tek üye gidiyor. Teslimat ve düzeltme esnasında ise sadece başkan bulunuyor... Bu işlemler sırasında doğan boşluklar hile yapmak isteyenler için iyi bir fırsat oluşturuyor.)

Yorumlar (0)
15°
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 29 Mayıs 2020
İmsak 03:34
Güneş 05:29
Öğle 13:07
İkindi 17:05
Akşam 20:34
Yatsı 22:20
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20
Günün Karikatürü Tümü