Pertevniyal Valide Sultan Çeşmesi

Pertevniyal Valide Sultan Çeşmesi

Tarihi Çeşmeler 23.05.2020, 22:54 BERKE EREN
Pertevniyal Valide Sultan Çeşmesi

Pertevniyal Valide Sultan Çeşmesi

Yâvedûd Caddesi üzerindedir. Hemen yanında Çamur İskelesi Sokağı bulunuyordu. Haliç Köprüsü'nün yapımı sırasında, sökülmüş ve geriye alınarak, köprü ayağının yanma yeniden monte edilmiştir. Bu sırada yanındaki ulu çınar ağacı da sökülmüştür. Etrafında bulunan sokağın hepsi 1974 tarihinden evvel istimlak edilmiştir.

Çeşme Türk barok mimarisinin güzel bir örneğidir. Cephesi mermer kaplı ve büyük haznelidir. Ayna taşı kabartma motifli ve iki tarafı oluklu sütunlarla şekillendirilmiştir. Sütunlar üzerinde iyonik başlıklar görülmektedir. Zarif bir vazo kaidesine geçirilmiş olan musluğunun üzerinde ve kemerinin altında, ayrı bir görünüş veren daire biçimindeki bombeli kabartmanın içine 1273 (1856) tarihli bir hadis-i şerif yazılmıştır.

Sütunların üzerinde ve çeşmenin alnında beş satır halinde hazırlanmış şu kitabe vardır:

Ferzene Mahmud Hân-ı Adlî nûr-ı ayn-ı ka'inât

Eyvan-ı kasr-ı ismetin rûşen çırağ ziveri

Eshâb-ı Fahr-i lemine hürmeten bu beldeti

Abd'ül-aziz'in mâder-i sa'd ahteri pâkize-zât

Pertev- Niyâl Kadın Efendi ser-fîraz-ı kanat

Nezrinin içiin bünyâd kıldı çeşme nûr'ü'l-cihât

Hayrata icra eylemekdir şân Nil cûdini

Nûş eyledikçe teşneler âsâr-ı hayrından zülal

Allah hul küll vücûdin gonçesiyle muttasıl

Mihr-i mu'allayı kerem-fermâyı memduh'üs-sıfat

Rûh-ı fiehtdân ola şâd sabıkın sâbıkât

İkbâl-i ömr ile kıla fer-bahş gülzâr-ı sebat

Birsu içüb Muhtar tahsin eyledim hayratını

Pertev nümü susuzlara nev çeşmeden âb-ı hayât

1273 (1856)

"Hafız Mehmed Emin El-Eyvânî" hattı ile yazılmıştır. Çeşmenin alnında Besmele ve onun altında ise "Su Ayeti" yazılıdır. Muhteşem görünüşlü bir eserdir.

Kitabe yazın fieyh Ahmed Muhtar Efendi, Sütlüce Sadiye Tekkesi şeyhi idi. 1318 (1901) tarihinde vefat etti. Kabri tekkenin haziresindedir.

Pertevniyal Valide Sultan, II. Mahmud'un kadını ve Sultan Abdülaziz'in annesidir. 5-şubat-1883 tarihinde vefat etti. Kabri, yaptırdığı Aksaray Camii avlusundaki türbesindedir. Başka hayratı da vardır.

Çeşme, 1317 (1899) tarihinde evkafça tamir edilmiştir.

Kaynak: (Gezi notu) (Tanışık, İst. Çeş. 1/270) (İnal, Son Asır Türk fiairleri S: 983) (Si. Osm. 1/27) (Ç.Uluçay, Padişahların Kadınları, S: 124) (Osm. Arş. Evkaf İdareleri Katalogu 1/198)

Yâvedûd iskelesi Sokağı ile Yâvedûd Çeşmesi Sokağının birleştiği yerde ve ikinci Sokağın sağ köşesinde idi. 1972 tarihinde mahalle ile beraber istimlak edildi. Haliç Köprüsü ayakları civarında bulunuyordu. Basit bir çeşme olup üzerinde şu kitabe vardır: Cennet-mekân pertevniyal valide Sultan Hazretleri'nin hayratı olan çeşmenin Tarih-i ta'miri, fî 15 R. evvel-1326 (17-nisan-1908) Çeşme, diğer çeşmesinin yapımı sırasında, 1856 tarihinde yapılmış olmalıdır.

6-temmuz-1905, Defterdar yangınında mahalleden 35 ev yanmıştır. Bu sırada çeşmenin cephesindeki mermerler de tamamen mahv olunmuş olmalıdır.

Yangın, ünlü şeyh ve değerli ilim adamı Veled Çelebi (Izbudak)m evinden çıkmış ve kıymetli kütüphanesi ile beraber hazırlanmakta olduğu Büyük Türk Lûgatı'm müsvetteleri de yanmıştır.

Kaynak: (Gezi notu) (Tanışık, İsi Çeş. 1/344) (İst Ans. 8/4347)

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 06 Şubat 2023
İmsak 06:37
Güneş 08:03
Öğle 13:23
İkindi 16:07
Akşam 18:33
Yatsı 19:54
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 22 54
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 21 39
5. A.Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 22 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Karagümrük 21 26
10. Gaziantep FK 22 25
11. Alanyaspor 22 25
12. Sivasspor 22 24
13. Antalyaspor 21 24
14. Hatayspor 21 23
15. Ankaragücü 21 22
16. Kasımpaşa 22 22
17. Giresunspor 21 21
18. İstanbulspor 22 21
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 22 42
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Pendikspor 22 37
5. Rizespor 21 37
6. Keçiörengücü 22 37
7. Sakaryaspor 22 37
8. Bandırmaspor 21 34
9. Boluspor 22 34
10. Manisa FK 21 30
11. Göztepe 22 30
12. Adanaspor 22 25
13. Tuzlaspor 22 22
14. Altay 22 19
15. Erzurumspor 22 18
16. Altınordu 21 17
17. Gençlerbirliği 22 16
18. Denizlispor 22 16
19. Yeni Malatyaspor 22 17
Takımlar O P
1. Arsenal 20 50
2. M.City 21 45
3. M. United 21 42
4. Newcastle 21 40
5. Tottenham 22 39
6. Brighton 20 34
7. Brentford 21 33
8. Fulham 22 32
9. Chelsea 21 30
10. Liverpool 20 29
11. Aston Villa 21 28
12. Crystal Palace 21 24
13. Nottingham Forest 21 24
14. Leicester City 21 21
15. Wolves 21 20
16. West Ham United 21 19
17. Leeds United 20 18
18. Everton 21 18
19. Bournemouth 21 17
20. Southampton 21 15
Takımlar O P
1. Barcelona 20 53
2. Real Madrid 20 45
3. Real Sociedad 20 39
4. Atletico Madrid 20 35
5. Villarreal 20 31
6. Real Betis 20 31
7. Athletic Bilbao 20 29
8. Rayo Vallecano 19 29
9. Osasuna 20 29
10. Mallorca 20 28
11. Girona 20 24
12. Celta Vigo 20 23
13. Real Valladolid 20 23
14. Almeria 19 22
15. Espanyol 20 21
16. Sevilla 20 21
17. Valencia 20 20
18. Cadiz 20 19
19. Getafe 20 18
20. Elche 20 9