Görünenin Ötesinde Osman Hamdi Bey

Sanat tarihimizde önemli yeri olan Osman Hamdi Bey’in Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi Koleksiyonu’nda yer alan eserleriyle

Sergiler 08.11.2020, 12:09 08.11.2020, 12:23 BERKE EREN
31
Görünenin Ötesinde Osman Hamdi Bey

Görünenin Ötesinde Osman Hamdi Bey

Sergi Hakkında

Eserlerden Seçmeler

Basın Bültenleri

Sanat tarihimizde önemli yeri olan Osman Hamdi Bey’in Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi Koleksiyonu’nda yer alan eserleriyle, sanatçının bunları yaparken kullandığı tekniklere dair bulgular “Görünenin Ötesinde Osman Hamdi Bey” sergisiyle sanatseverlere sunuluyor. İki yılda tamamlanan “Osman Hamdi Bey Tablolarının Bilimsel Analizleri ve Konservasyonu” projesinin bulgularına dayanan bu sergi, sanatçının boya uygulama tekniklerini, kullandığı malzemeleri ve eserlerin geçirdiği restorasyon çalışmalarını izleyicilere aktarmayı hedefliyor. Sergi boyunca konservasyon ve bilimsel analiz çalışmalarının aşamaları adım adım yansıtılıyor ve böylece Osman Hamdi Bey’in eserlerinde çıplak gözle görünenlerin ötesindeki ayrıntıların, onun sanatını değerlendirmede nasıl bir açılım sağlayabileceği konusunda ipuçları sunuluyor.

Osman Hamdi Bey’in eserleri için konservasyon ve bilimsel analiz alanında şimdiye kadar gerçekleştirilmiş en kapsamlı çalışma olan bu projede, sanatçının Sakıp Sabancı Müzesi resim koleksiyonları arasındaki altı tablosuna odaklanıldı. Projenin ilk aşamasında Osman Hamdi Bey’in çalışma tekniğinin ve tablolarının kondisyonlarının anlaşılması amacıyla X-ışını görüntüleme tekniği kullanılarak eserlerin filmleri çekildi. Bir sonraki adımda tablolardaki unsurların kimyasal analizleri gerçekleştirildi. Sanatçının kullandığı malzemelerin yapısını, rengini, boya katmanlarını ve dokusunu incelemek üzere eserlerden alınan mikro boya örnekleri, özelliklerinin korunması amacıyla epoksi içeren kapsüllere gömüldü. Boya örnekleri, enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisi eklentili taramalı elektron mikroskobu (scanning electron microscope with energy-dispersive X-ray spectroscopy, SEM-EDS) tekniğiyle incelenerek içeriğindeki elementler tespit edildi. Raman spektroskopisi ile boyaların “parmak izi” grafikleri çıkarılarak, bunların hangi pigmentlerden oluştuğu bulundu. Son olarak altı tablonun tuvallerinin organik yapıları, kızılötesi spektroskopisi (Fourier transform infrared, FTIR) ile incelendi. Veriler, temel bileşenler analizi (principal component analysis, PCA) metoduyla sınıflandırıldı ve özellikleri belirlendi.

“Osman Hamdi Bey Tablolarının Bilimsel Analizleri ve Konservasyonu” araştırması sonucunda sanatçının sıklıkla kullandığı pigmentlerin türlerinin yanı sıra boya uygulama tekniğinde de gözle görülemeyen ayrıntılar ortaya çıkarıldı. Eserlerindeki keskin ve yumuşak fırça darbeleri belirlendi ve resme başlamadan önce tuval üzerinde yaptığı çalışmalarla ilgili bilgiler sağlandı. Osman Hamdi Bey’e dair ileride gerçekleştirilecek araştırmalar için temel oluşturacak olan bu projede, aynı zamanda eserlerin kondisyonları da tespit edilerek konservasyon çalışmaları yapıldı. Sanatçının malzeme kullanımında gösterdiği özene, yaşadığı dönem için pahalı bulunan materyalleri tercih etmesine, boya uygulamadan önce yaptığı ayrıntılı çalışmalara dair düşünceler bu projeyle birlikte bilimsel olarak doğrulandı. Eserlerde çıplak gözle görülemeyecek ayrıntıların keşfi, Osman Hamdi Bey’in Sakıp Sabancı Müzesi Koleksiyonu’nda bulunan eserlerinin sanat tarihi açısından yeniden değerlendirilmesi için de bir zemin oluşturdu.

X-ışını görüntüleme tekniği neden gereklidir?

X-ışını görüntüleme tekniği kullanılarak elde edilen filmler, tablo yüzeyinin altındaki yapı ve boya içeriği hakkında bilgi verir. X-ışınıyla çekilen filmler, resimlerin fiziksel kondisyonunu belirlemenin yanı sıra sanatçının uyguladığı tekniklerle ilgili ipuçları da verir. Bu filmler boya içeriğindeki metallerin dağılımını gösterir; böylece sanatçının eser üzerindeki fırça darbelerinin hareketlerinin de takip edilmesi sağlanır. Filimler aynı zamanda sanatçının eser üzerinde yaptığı değişiklikleri ya da tablolarda uygulanmış olası restorasyon işlemlerinin izlerini ve zaman içinde uğradığı dönüşümü gösterir.

Pigment analizi nedir?

Pigment analizi, sanatçının tekniği ve malzemeleriyle ilgili bilgiye erişilmesi ve eserlerin tarihlendirilmesi için gerekli metotları içerir. Analizin ilk aşamasında resimlerin farklı bölgelerinden alınan örnekler, dağılarak özelliklerini kaybetmesinler diye epoksi içeren kapsüllere gömülür. Enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisi eklentili taramalı elektron mikroskobu (scanning electron microscope with energy-dispersive X-ray spectroscopy, SEM-EDS) ile analiz edilen bu örnekler, sanatçının kullandığı boya pigmentlerinin element içeriğini tayin eder. Raman spektroskopisi analizi ise SEM-EDS analizinden elde edilen sonuçlara referansla bu pigmentlerin moleküler ve yapısal özelliklerinin tanımlanmasını sağlar.

Tuval bezinin özellikleri nasıl belirlenir?

Bir sanatçının kullandığı tuval bezinin türünü belirlemek hem eserlerin tarihlendirilebilmesini sağlar hem de toz, kir birikintisi veya verniğin sararması gibi sebeplerden dolayı resimlerin uğradığı değişimin anlaşılabilmesi için ayrıntılı bilgiler verir. Tuval bezinin hammaddesi, keten ya da pamuğun bitki hücrelerinin temel yapı taşı olan ve selüloz olarak bilinen doğal polimerden oluşur. Selüloz, yapısında birbirine farklı şekillerde bağlanmış karbon, hidrojen ve oksijen atomlarını içerir ve kızılötesi spektreskopisi (Fourier-transform infrared, FTIR) yöntemiyle, bezin yapıldığı bitkinin türüne, yetiştiği yer ve mevsime dair ipuçlarına ulaşılabilir. FTIR sonuçları, çeşitli analizlerden elde edilen verilerin sadeleştirilmesine yönelik bir istatiksel yöntem olan temel bileşenler analizine (principal component analysis, PCA) tabi tutulur. PCA yöntemi, tuvalde kullanılan malzemenin kökeni, yapısı ve bağlantılı özelliklerinin bilgisini sağlar.

PROJE EKİBİ / PROJECT TEAM

Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi

Filiz Kuvvetli

Hüma Arslaner

Nurçin Kural Özgörüş

Sabancı Üniversitesi Nanoteknoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi

Prof. Dr. Mehmet Ali Gülgün

Dr. Öğretim Görevlisi Meltem Sezen

Dr. Öğretim Görevlisi Feray Bakan

Koç Üniversitesi Yüzey Teknolojileri Araştırma Merkezi

Dr. Gülsu Şimşek

Getty Konservasyon Enstitüsü

Dr. Lynn Lee

Yorumlar (0)
18°
açık
Namaz Vakti 11 Mayıs 2021
İmsak 03:59
Güneş 05:43
Öğle 13:05
İkindi 17:00
Akşam 20:18
Yatsı 21:54
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 34 70
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Burnley 35 39
15. Newcastle 35 39
16. Brighton 35 37
17. Southampton 34 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Real Madrid 35 75
3. Barcelona 35 75
4. Sevilla 35 71
5. Real Sociedad 35 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 35 47
9. Athletic Bilbao 35 46
10. Granada 35 45
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Valencia 35 39
14. Levante 35 39
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 35 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29