Tapu Dairesi ( Defter-İ Hakani Nezareti ) Bahçesinde bir Sırlı Mezar

İstanbul Sultanahmet'teki Tapu ve Kadastro Müdürlüğü'nün bahçesinde bulunan ‘Ser Verip Sır Vermeyen’ memur Server Dede’nin Türbesi ve Hikayesi

KÜLTÜR SANAT 06.12.2019, 14:08 BERKE EREN
Tapu Dairesi ( Defter-İ Hakani Nezareti ) Bahçesinde bir Sırlı Mezar

Sultanahmet Meydanı’na bakan bina, Defter-i Hakani Nezareti (Tapu ve Kadastrodan sorumlu Devlet Bakanlığı) olarak 1910 yılında inşa edilmiştir.

17. yüzyılın ortalarından itibaren başta Sadrazamlık olmak üzere devletin çoğu devlet kurumu Bâb-ı Âli tarafına taşınırken Defterhane Bâb-ı Âli tarafına gönderilmemiş, 18. yüzyıla kadar Topkapı Sarayı içerisinde tutulmuştur.

18. yüzyılda sarayın dışına çıkarılan Defterhane, Kanuni Sultan Süleyman’ın meşhur sadrazamı Pargalı İbrahim Paşa’nın idam edilmesinden sonra çeşitli işler için kullanılmaya başlanan İbrahim Paşa Sarayı’nın birinci avlusuna inşa edilmiştir.

Defteri Hakani Nezareti İnşaatı (1908)

1871 yılında Defter Eminliği’nin nazırlığa dönüştürülmesinin ardından yeni bir nezaret binası ihtiyacı duyulmuş ve bu binanın da eski Defterhane’nin bulunduğu yere yapılması kararlaştırılmıştır. 1881 yılında Defter-i Hakani Nezareti olarak inşa edilen bu bina bugün Sultanahmet Meydanı’na cephesi olan bina değildir, onun arkasında kalan birinci bölümdür ki, bugün hala arşiv ve yemekhane olarak kullanılmaktadır.


İnşası yeni tamamlanan Defterhâne binası

Defter-i Hakani’nin birinci bölümünün inşası sebebiyle İbrahim Paşa Sarayı’nın birinci avlusu büyük zarar görmüş ve özgünlüğünü yitirmiştir. Bina ile meydan arasında bulunan bir lokanta ve iki arabacı dükkanı 1897 yılında 34.000 Kuruş karşılığında satın alınarak yıkılmış ve yerlerine Defter-i Hakani Nezareti’nin bugün meydanda gördüğümüz ikinci bölümü inşa edilmiştir. Daha sonra bu bölüm birinci bölüm ile birleştirilerek Defter-i Hakani Nezareti adına tescillenmiştir. 16. yüzyıldan itibaren Osmanlı İmparatorluğu’nun, Viyana önlerinden Hazar Denizi’ne, Kırım’dan Yemen’e kadar yayıldığı tüm coğrafyanın tapu kayıtları işte burada bulunan Defter-i Hakani Binası’nda muhafaza edilmiştir.

Binanın ilginç bir özelliği ise içerisinde bir türbe bulunmasıdır. Binanın ikinci katından çıkılan küçük bir avluda bir incir ağacının altında bulunan mezar Defter Emini Server Dede’ye aittir. 1748 tarihli mezar taşının üzerinde “ser verip sır vermeyen Server Dede, davasına ve sırrına sahip çıkıp bu uğurda öldüğü için Defter-i Hakani Binası’nın avlusuna gömülmüştür” yazılıdır. Mesleğe yeni başlayan memurlar ilk iş olarak Server Dede’nin mezarını ziyaret ederdi. Rüşvet alan memurlar ise onun mezarının önünden başlarını eğerek geçerdi. Server Dede’nin hikayesi ise şöyledir:

Sultan I. Mahmud döneminde Defter Eminliği yapan Server Efendi dürüstlüğü ve göreve bağlılığı ile tanınmış bir kişidir. Bir gece Sultan Mahmud, Anadolu’da iki kasaba arasında paylaşılamayan bir mera yüzünden çıkan ihtilafı çözmeye çalışırken Defterhane’den arazilerle ilgili olan defterleri istetir. Defterleri almak için Defterhane’ye giden görevliler ise hiç ummadıkları bir tepki ile karşılaşırlar. Defter Emini olan Server Efendi “Fatih Sultan Mehmed Hazretleri’nin koyduğu kanuna göre, Defterhane’den gece vakti defter çıkarılması men edilmiştir. Hünkarım beni af buyursunlar. Defteri gece dışarı çıkartamam.” diyerek görevlileri geri gönderir.

Mimar Mehmet Vedat Tek’in imzası

Kendi emrine rağmen defterlerin verilmemesine hiddetlenen padişah hemen Server Efendi’nin idam edilmesini emreder. Sabah olunca konuyu paylaştığı sadrazamının kendisine Server Efendi’nin haklı olduğunu, gerçekten böyle bir kanunun bulunduğunu söylemesi üzerine pişman olan padişah hemen bir ferman gönderterek idamın durdurulmasını ister ancak çok geç kalmıştır. Zira cellatlar çoktan Server Efendi’yi Kabasakal’daki evinden almış ve At Meydanı’na getirerek kellesini vurmuşlardı. İdamın gerçekleştiğini öğrenen padişah büyük bir üzüntüye düşer ve görevine bağlılık yüzünden canından olan bu kişinin görev yerine yani Defterhane’ye gömülmesini emreder. Emir yerine getirilerek Defterhane’nin avlusuna gömülen Server Efendi o günden sonra Server Dede olmuş, memurlar tarafından pir olarak kabul edilmiş, mezarı ise türbe hürmeti görmüştür.

Server Dede’nin hikayesi Osmanlı resmi belgelerine bile girmiştir. 18. yüzyılın sonlarında dönemin padişahının usulsüz iş yapan, rüşvet alan memurlara hitaben buyurduğu bir fermanda “Defterhane memurlarından bazılarının önemli miktarlarda gelirleri olduğu halde iş sahiplerine ‘ser vermek olur, sırrı açığa vurmak olmaz’ diye ölümü göze alan ve bürolarının bahçesinde gömülü bulunan Server Dede’nin koyduğu kuralların aksine rüşvet aldıkları öğrenilmiştir. Dedelerinin görev sadakatinden utanmaları gereken bu memurlar, yakalandıkları takdirde cezalandırılacaklardır.” denilmektedir.

Kaynak:

http://www.kalinti-istanbul.com/

http://kentgazetesi.biz/

Yorumlar (0)
24
açık
Namaz Vakti 02 Temmuz 2022
İmsak 03:30
Güneş 05:29
Öğle 13:13
İkindi 17:13
Akşam 20:47
Yatsı 22:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31