Osmanlı’da fotoğrafçılık ve Pera fotoğrafçıları

Pera’ya gelip yerleşen ilk fotoğrafçılar…

KÜLTÜR SANAT 23.10.2019, 15:32 23.10.2019, 15:59 BERKE EREN
155
Osmanlı’da fotoğrafçılık ve Pera fotoğrafçıları

Sanayi Devrimi ve Fransız İhtilali’nden etkilenen Osmanlı, çeşitli yenileşme planlarıyla yönünü batıdaki gelişmelere çevirdi. Batılılaşma hareketleriyle Osmanlı’da sanat anlayışı da değişti. Sultan II. Mahmut (1808-39) döneminde Avrupa’da yaygınlaşan, devlet adamlarının resimlerini astırma modasına 2 Mahmut da katılmıştır. Portresini yaptırıp devlet dairelerine astırmıştır. Yine Osmanlı’da fotoğraf çeken ilk padişah ise Abdülmecid’dir. Sultan Abdülmecid’in fotoğrafını Abdullahyan kardeşler çekmiştir.

Tarihte bilinen ilk fotoğraf. (1826 - Joseph Nicephore Niepce)

Osmanlı topraklarına hem ajan olarak hem de çeşitli sömürge faaliyetlerine rapor hazırlamak için gelen gezginler, fotoğraf makineleriyle gelmişlerdir. Gezginlerden önce ise fotoğrafın bulunuşundan kısa bir süre sonra (beş ay) Avrupa’dan Pera’ya yerleşip fotoğraf stüdyosu açmaya başladılar. Carlo Naya (1816 – 1882), İtalya’dan Pera’ya gelip yerleşen ilk fotoğrafçılardan oldu.

Osmanlı halkından Müslümanlar ve Museviler fotoğrafla pek ilgilenmediklerinden, Rumlar ve Ermeniler çocuklarını bu fotoğrafçıların yanına çırak olarak verip, Ermeni ve Rum fotoğraf ustalarının yetişmesine vesile olmuşlardır (Ermenilerde ölüyle son aile fotoğrafı çekmek dini bir vecibe haline gelmiştir. Yine Ezidiler de ölünün fotoğrafını doğduğu evde gezdirmeye başlamıştır). Müslümanlar ise yaratmanın sadece Allah’a ait bir kudret olduğunu kabul ettiklerinden günah saymışlardır. Museviler de aynı şekilde günah olarak kabul etmişlerdir.

Osmanlı’nın başkenti olan İstanbul’un en batılı mahallelerinden biridir Pera ve ismini Yunanca “karşı, karşıdaki” manasından alır. İsminin asıl kaynağı ise Pera’da bulunan bağlardır. Gayrimüslim halkın yoğun olarak yaşadığı bir mahalledir. Osmanlı’daki ilk fotoğraf stüdyolarının burada açılmasının sebebi de budur.

1850 yılında İstanbul Pera’da Basile veya Vasili Kargopoulo tarafından ilk fotoğraf stüdyosu açılmış ve daha sonra yaygınlaşmaya başlamıştır. 1854’te Raif Efendi, 1856 yılında Abdullahyan kardeşler, 1857 yılında ise Pascal Sebah fotoğraf stüdyosu açmıştır.

Vasili Kargopoulo

Vasili 1826 doğumlu Rum bir fotoğrafçıdır. Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti olan İstanbul’da modernleşmenin merkezi sayılan Pera’da ilk fotoğraf stüdyosunu açmıştır.

Yine E. Foscolo, ortaklaşa ikinci bir stüdyoyu Edirne’de açmıştır. Çektiği İstanbul panoramalı fotoğrafları sayesinde sarayın dikkatini çekmiş ve bu sayede Sultan Abdülmecid zamanında saray fotoğrafçılığı yapmıştır. V. Murat’ın da özel fotoğrafçılığını yapmıştır. Sultan II. Abdülhamid (1842-1918 r. 1876-1909 ) tahta çıktığında, V. Murad’ın portresini stüdyo duvarından indirmediği gerekçesiyle saray fotoğrafçılığı görevinden alınmış, ancak kısa süre sonra tekrar görevine dönmüştür. 1884 yılında Osmanlı Nazırı Kamil Paşa’nın emri üzerine İstanbul hapishanelerindeki mahkumların fotoğraflarını çeker. Amaç, bu fotoğrafların karakollara gönderilmesiyle yeni vakalarda suçluların kolay tespit edilmesini sağlamaktır. 1886 yılında ise ölmüştür.

Abdullahyan Kardeşler

Viçen (1820-1902), Hovsep (1830-1908) ve Kevork (1839-1918) Ermeni kardeşler İstanbul’da ikinci stüdyoyu açarlar. Abdullah Kardeşler olarak bilinirler. Sultan Abdülmecid’in ünlü fotoğrafını Abdullahyan kardeşler çekmiştir ve Abdullahyan kardeşlerin çektiği fotoğraflar arasında Fransa İmparatoriçesi Eugenie, Hıdiv İsmail Paşa, İtalya Kralı Vittorio Emanuele, Avusturya İmparatoru Franz Joseph, İngiltere Kralı Edward, İran Şahı Nasıreddin, Sırbistan Kralı Milan, Bulgar Prensi Ferninand da vardır. II. Abdülhamid’in tahta getirilmesiyle sarayla olan ilişkileri biter.

Gülmez Kardeşler

1880’li yılların başında Yervant, Kirkor ve Artin isimlerindeki üç kardeş Beyoğlu’nda Gülmez Kardeşler adı altında bir fotoğraf stüdyosu açarlar. Portre çalışmalarının yanı sıra 1880’li yılların ikinci yarısında bir dizi İstanbul fotoğrafı çekerler. Özellikle 1885-1900 yılları arasında çektikleri İstanbul panoramaları oldukça başarılı çekimlerdir.

1893 yılında açılan Chicago Sergisi’ne katılmaları ve buradaki başarıları Sultan II. Abdülhamid’in ilgisi çeker ve kendilerine Sultan’ın Fotoğrafçısı unvanını kullanmaları izni verilir. 1900’lü yılların başında Gülmez Kardeşler stüdyolarını Aşil Samancı’ya devrederek faaliyetlerine son verirler. Bu devir sonrası Apollon Fotoğrafhanesi olarak isim değiştiren stüdyo, 1922 yılına kadar çalışmalarını sürdürür.

Aşil Samancı

Aşil Samancı (1870 – 1942) babasının yanında ressam olarak çalıştı, Abdullah Biraderler’in atölyesinde fotoğrafçılık öğrendi. Onların aracılığıyla girdiği sarayda fotoğrafçılık dersleri verdi, ayrıca Abdülhamid’in fotoğraflarını çekti ve Mehmet Reşat’ın bazı gezilerine katıldı. Alman imparatoru Kaiser Wilhelm ile Mustafa Kemal’in annesi Zübeyde Hanım’ın birçok fotoğrafını çekmiştir.

Pascal Sebah

1823 doğumlu Pascal Sebah, Suriyeli Katolik bir babanın ve Ermeni bir annenin çocuğudur. İstanbul’da yaşamış ve İstanbul’da 1857 yılında fotoğraf El Chark adlı stüdyo açmıştır. Osman Hamdi Bey ile birlikte çalışmış ve 1873 yılında Viyana’da sergi açmıştır. 1886 yılında ölmüş ve yerine oğlu Jean Pascal Sebah devam etmiştir.

Bogos Tarkulyan

Asıl doğum tarihi bilinmemektedir ama ilk çıraklığını Karakaşyan Biraderler’den ve Abdullahyan Biraderler’den alır. Kendi stüdyosunu ise daha sonra açar. 1890 yılında “Phebus” adlı bir stüdyo açar ve adı Febus Efendi olarak anılmaya başlar. Uzun seneler resim ile ilgilenen Tarkulyan, özellikle portre resimleri konusunda başarılı çalışmalar ortaya koymuş ve çektiği fotoğrafları pastel renklere boyama konusunda büyük ustalık kazanmıştır. 1890’lı yıllarda Fransa’dan getirdiği oyuncak at ve bisiklet ile diğer oyuncakları kullanarak çocukların fotoğraflarını çekerek ün salmıştır. 1940 yılında ölmüştür.

Papazyan Kardeşler

Aslen Bursalı olan J. D. ve Matteos Papazyan kardeşlerden Matteos, İstanbul’a taşınıp Antuan Zilpocyan ile 1867 yılında Beyazıt’da ortak stüdyo açmışlardır. Antuan ile ortaklıkları fazla sürmez, kendi başlarına çalışmaya başlarlar. 1882 yılında Mısır’ın İngiliz işgali sırasında fotoğraflar çekmeye başlarlar. 1883 yılında yine Pera’da bir stüdyo açarlar ama uzun sürmez. 1915 tehcirine maruz kalmışlardır.t

Kaynak:

https://gaiadergi.com/

Bolsohays

Yorumlar (0)
31°
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 04 Temmuz 2020
İmsak 03:32
Güneş 05:30
Öğle 13:14
İkindi 17:13
Akşam 20:47
Yatsı 22:36
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 29 60
2. Trabzonspor 29 58
3. Sivasspor 29 53
4. Galatasaray 29 52
5. Beşiktaş 29 50
6. Fenerbahçe 29 46
7. Alanyaspor 29 45
8. Göztepe 29 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 29 37
11. Kasımpaşa 29 35
12. Denizlispor 30 32
13. Gençlerbirliği 29 31
14. Çaykur Rizespor 29 29
15. Malatyaspor 29 28
16. Kayserispor 29 28
17. Konyaspor 29 27
18. Ankaragücü 29 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 31 57
2. Adana Demirspor 31 54
3. Erzurum BB 31 53
4. Bursaspor 31 52
5. Akhisar Bld.Spor 31 51
6. Fatih Karagümrük 31 50
7. Altay 31 50
8. Ümraniye 31 44
9. Keçiörengücü 31 44
10. Giresunspor 31 44
11. Menemen Belediyespor 31 39
12. Balıkesirspor 31 35
13. İstanbulspor 31 34
14. Altınordu 31 33
15. Boluspor 31 30
16. Osmanlıspor 31 24
17. Adanaspor 31 21
18. Eskişehirspor 31 12
Takımlar O P
1. Liverpool 32 86
2. Man City 32 66
3. Leicester City 32 55
4. Chelsea 32 54
5. M. United 32 52
6. Wolverhampton 32 52
7. Sheffield United 32 47
8. Arsenal 32 46
9. Tottenham 32 45
10. Burnley 32 45
11. Everton 32 44
12. Crystal Palace 32 42
13. Newcastle 32 42
14. Southampton 32 40
15. Brighton 32 33
16. West Ham 32 30
17. Watford 32 28
18. Aston Villa 32 27
19. Bournemouth 32 27
20. Norwich City 32 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 33 74
2. Barcelona 33 70
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 33 54
6. Getafe 33 52
7. Real Sociedad 33 50
8. Athletic Bilbao 33 48
9. Granada 33 46
10. Valencia 33 46
11. Osasuna 33 44
12. Levante 33 42
13. Real Betis 33 37
14. Real Valladolid 33 36
15. Deportivo Alaves 33 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 33 34
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 33 25
20. Espanyol 33 24
Günün Karikatürü Tümü