06.08.2020, 20:52

KARAGÜMRÜK FUTBOL STADYUMU'NUN TARİHÇESİ

AÇIK SU HAZNESİNDEN KARAGÜMRÜK FUTBOL STADYUMUNA: KARAGÜMRÜK ÇUKURBOSTANI

Günümüzün Karagümrük Stadı’nın aslında bir su toplama havuzu olduğunu biliyor muydunuz? Etrafına göre çukurda kaldığından ve uzun süre bostan olarak kullanıldıklarından dolayı bu tip yerlere “Çukurbostan” adı uygun görülmüş. Şimdi sizlerle işte bu açık su toplama havuzunun kısa öyküsünü paylaşmak istiyorum.

Eski İstanbul’un (Konstantinopolis) yol güzergâhı dikkate alındığında, bugünkü Fevzipaşa Caddesi çevresinin önemli yapılarla kuşatıldığını biliyoruz. Bugünkü adı Edirnekapısı olan Bizans döneminin Charisius Kapısı’ndan kente girince Charisius Mahallesi başlıyordu. Kapıdan girdikten yaklasik 200 metre sonra yolun solunda bugün “Çukurbostan” adıyla anılan Aetius Su Toplama Haznesi yer almaktaydı.

Bu tip yapılar, kentin çok ihtiyaç duyduğu su ihtiyacının karşılanması için 4 ve 6. Yüzyıllar arasında inşa edildiler. Kocamustafapaşa semtinde, Fatih-Yavuz Selim’de ve Bakırköy’de birer örneği daha bulunan bu yapılardan biri olan Karagümrük Çukurbostanı, “Aetius Su Toplama Havuzu veya Haznesi/Aετίου” adlarıyla bilinir. Tarihi yarımadayı boydan boya kat eden Mese’nin (yolun bir kısmının geçtiği, günümüzde Fevzipaşa adı verilen caddenin) kuzeydoğu bitişiğinde yer alır. 5. Yüzyılın ilk yarısında inşa edilen kent surları gibi yüzyılın ilk çeyreğinde yaptırılan yapı, Suriçi’ndeki üç büyük açık su haznesinden biridir ve bunların en küçüğüdür. Açık su haznesi, 419-25 yıllarında vali olarak, ardından mahkeme başkanı olarak görev yapan Aetius tarafından 421 yılında yaptırılmış ve bu adla anılmıştır. Yaklaşık 245x85 m ebatlarında ve yine yaklaşık olarak 12-15 m derinliktedir. 20.825 metrekarelik büyük bir alanı çevreleyen su toplama havuzunda yaklaşık 200 bin metreküp suyun tutulması sağlanıyordu. Suyun, Trakya’daki Istranca Dağları’ndan getirildiği ve ayrıca yağmur sularıyla beslendiği sanılmakta.

Bulunduğu bölge ve çevresine su sağlayan hazne, Trakya’dan getirilen suların toplandığı bir merkez olur. Taş ve tuğla ile örülen duvarların kalınlığının 5 metrenin üstünde oluşu dikkat çekicidir.

Bostan Olarak Kullanım

Aetius Açık Su Haznesinin, daha Bizans döneminde asli fonksiyonuyla kullanılmadığını biliyoruz. Muhtemelen bu dönemde iç kısmı bostan olarak kullanılıyordu. Nitekim kaynaklar vasıtasıyla Osmanlı döneminde, XVI. Yüzyılda da bostan olarak kullanıldığı bilinmektedir. Ayrıca bu tür çukurbostanların içine bazen bir mescit ve bazı ahşap evler inşâ edildiği de oluyordu. Böylelikle hem bir bostan hem de küçük bir mahalle hüviyetine sahip olurlardı. 19. yüzyılın ortalarına kadar bostan olarak kullanılan su haznesinin güneydoğu cephesi 1940’larda yıktırılır.

Stadyuma Dönüşüm

Çukurbostan içine yapılan ilk futbol sahasının tarihi, 1926. Karagümrük halkının kendi çabalarıyla yapılan bu statta ilk uluslararası maç da 1932 yılında Karagümrük ile Selanik Karması arasında yapılır. Maçı Karagümrük, 2-1 kazanır. Ancak 1945 yılına kadar sahanın doğrultusu kuzey-güney yönünde olur. 1945 yılında yeniden düzenlenirken, kale direkleri batı-doğu aksına yerleştirilir. 1926-1945 yılları arasında semt takımı tarafından kullanılan stat, 1945 yılında dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’in girişimleriyle Vefa Spor Kulübü’ne kiralanır. Hem Vefa Spor Kulübü hem de semt takımlarınca kullanılan stat, aynı zamanda park olarak da hizmet eder. 1974 yılında yenilenen statta gece maçları oynanması için 1986 yılında ışıklandırma yapılır. İlk gece maçı ise, 5 Eylül 1986 günü Karagümrük ile Netaş takımları arasında yapılır. 1989 yılında saha ilk kez çimlendirilir. Günümüzde de saha Karagümrük Spor Kulübü tarafından kullanılmaktadır.

Evet, umarım bu kısa bilgilendirme hoşunuza gitmiştir. Açık su toplama havuzundan bostana ve bir futbol stadına uzanan yaklaşık 1600 yıllık bir öykü. Yazıyı, Süper Lig’e yükselen Karagümrük Spor’u, bu başarısından dolayı kutlayarak ve ligde başarılar dileyerek tamamlamak istiyorum.

Charisius Kapısı’nın suriçinden görünümü (XIX. yüzyılın sonları)

Charisius (Edirnekapısı) ve 1933 yılındaki görünümü.

19. yüzyıla ait Mühendishane (Ayverdi) Haritası’nda Çukurbostan görülüyor..

1875 yılı Osmanlı Taşbaskı Haritası’nın 1964 yılı şehir rehberi haritasıyla çakıştırılmış halinde Çukurbostan adıyla ve açık yeşil renkte eski su toplama havuzu görülüyor.

1930’lu yıllarda çizilen Pervititich Sigorta Haritası’nda, sol tarafta Eski Sarnıç veya Çukurbostan adıyla görülüyor.

1960’lara ait hava fotoğrafında Edirnekapı-Aetius Sarnıcı ve yakın çevresi.

Stadın kuzey-güney doğrultusunda kullanıldığı yıllar (Pinterest).

Bir tören esnasında sttan görünüm, 1960 yılı (pinterest).

Günümüzde futbol stadı olarak kullanılan Aetius Sarnıcı

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 03 Aralık 2022
İmsak 06:33
Güneş 08:04
Öğle 12:59
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Manisa FK 14 23
8. Bodrumspor 14 22
9. Bandırmaspor 14 21
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 14 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
GazetelerTümü