06.08.2020, 20:52 122

KARAGÜMRÜK FUTBOL STADYUMU'NUN TARİHÇESİ

AÇIK SU HAZNESİNDEN KARAGÜMRÜK FUTBOL STADYUMUNA: KARAGÜMRÜK ÇUKURBOSTANI

Günümüzün Karagümrük Stadı’nın aslında bir su toplama havuzu olduğunu biliyor muydunuz? Etrafına göre çukurda kaldığından ve uzun süre bostan olarak kullanıldıklarından dolayı bu tip yerlere “Çukurbostan” adı uygun görülmüş. Şimdi sizlerle işte bu açık su toplama havuzunun kısa öyküsünü paylaşmak istiyorum.

Eski İstanbul’un (Konstantinopolis) yol güzergâhı dikkate alındığında, bugünkü Fevzipaşa Caddesi çevresinin önemli yapılarla kuşatıldığını biliyoruz. Bugünkü adı Edirnekapısı olan Bizans döneminin Charisius Kapısı’ndan kente girince Charisius Mahallesi başlıyordu. Kapıdan girdikten yaklasik 200 metre sonra yolun solunda bugün “Çukurbostan” adıyla anılan Aetius Su Toplama Haznesi yer almaktaydı.

Bu tip yapılar, kentin çok ihtiyaç duyduğu su ihtiyacının karşılanması için 4 ve 6. Yüzyıllar arasında inşa edildiler. Kocamustafapaşa semtinde, Fatih-Yavuz Selim’de ve Bakırköy’de birer örneği daha bulunan bu yapılardan biri olan Karagümrük Çukurbostanı, “Aetius Su Toplama Havuzu veya Haznesi/Aετίου” adlarıyla bilinir. Tarihi yarımadayı boydan boya kat eden Mese’nin (yolun bir kısmının geçtiği, günümüzde Fevzipaşa adı verilen caddenin) kuzeydoğu bitişiğinde yer alır. 5. Yüzyılın ilk yarısında inşa edilen kent surları gibi yüzyılın ilk çeyreğinde yaptırılan yapı, Suriçi’ndeki üç büyük açık su haznesinden biridir ve bunların en küçüğüdür. Açık su haznesi, 419-25 yıllarında vali olarak, ardından mahkeme başkanı olarak görev yapan Aetius tarafından 421 yılında yaptırılmış ve bu adla anılmıştır. Yaklaşık 245x85 m ebatlarında ve yine yaklaşık olarak 12-15 m derinliktedir. 20.825 metrekarelik büyük bir alanı çevreleyen su toplama havuzunda yaklaşık 200 bin metreküp suyun tutulması sağlanıyordu. Suyun, Trakya’daki Istranca Dağları’ndan getirildiği ve ayrıca yağmur sularıyla beslendiği sanılmakta.

Bulunduğu bölge ve çevresine su sağlayan hazne, Trakya’dan getirilen suların toplandığı bir merkez olur. Taş ve tuğla ile örülen duvarların kalınlığının 5 metrenin üstünde oluşu dikkat çekicidir.

Bostan Olarak Kullanım

Aetius Açık Su Haznesinin, daha Bizans döneminde asli fonksiyonuyla kullanılmadığını biliyoruz. Muhtemelen bu dönemde iç kısmı bostan olarak kullanılıyordu. Nitekim kaynaklar vasıtasıyla Osmanlı döneminde, XVI. Yüzyılda da bostan olarak kullanıldığı bilinmektedir. Ayrıca bu tür çukurbostanların içine bazen bir mescit ve bazı ahşap evler inşâ edildiği de oluyordu. Böylelikle hem bir bostan hem de küçük bir mahalle hüviyetine sahip olurlardı. 19. yüzyılın ortalarına kadar bostan olarak kullanılan su haznesinin güneydoğu cephesi 1940’larda yıktırılır.

Stadyuma Dönüşüm

Çukurbostan içine yapılan ilk futbol sahasının tarihi, 1926. Karagümrük halkının kendi çabalarıyla yapılan bu statta ilk uluslararası maç da 1932 yılında Karagümrük ile Selanik Karması arasında yapılır. Maçı Karagümrük, 2-1 kazanır. Ancak 1945 yılına kadar sahanın doğrultusu kuzey-güney yönünde olur. 1945 yılında yeniden düzenlenirken, kale direkleri batı-doğu aksına yerleştirilir. 1926-1945 yılları arasında semt takımı tarafından kullanılan stat, 1945 yılında dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’in girişimleriyle Vefa Spor Kulübü’ne kiralanır. Hem Vefa Spor Kulübü hem de semt takımlarınca kullanılan stat, aynı zamanda park olarak da hizmet eder. 1974 yılında yenilenen statta gece maçları oynanması için 1986 yılında ışıklandırma yapılır. İlk gece maçı ise, 5 Eylül 1986 günü Karagümrük ile Netaş takımları arasında yapılır. 1989 yılında saha ilk kez çimlendirilir. Günümüzde de saha Karagümrük Spor Kulübü tarafından kullanılmaktadır.

Evet, umarım bu kısa bilgilendirme hoşunuza gitmiştir. Açık su toplama havuzundan bostana ve bir futbol stadına uzanan yaklaşık 1600 yıllık bir öykü. Yazıyı, Süper Lig’e yükselen Karagümrük Spor’u, bu başarısından dolayı kutlayarak ve ligde başarılar dileyerek tamamlamak istiyorum.

Charisius Kapısı’nın suriçinden görünümü (XIX. yüzyılın sonları)

Charisius (Edirnekapısı) ve 1933 yılındaki görünümü.

19. yüzyıla ait Mühendishane (Ayverdi) Haritası’nda Çukurbostan görülüyor..

1875 yılı Osmanlı Taşbaskı Haritası’nın 1964 yılı şehir rehberi haritasıyla çakıştırılmış halinde Çukurbostan adıyla ve açık yeşil renkte eski su toplama havuzu görülüyor.

1930’lu yıllarda çizilen Pervititich Sigorta Haritası’nda, sol tarafta Eski Sarnıç veya Çukurbostan adıyla görülüyor.

1960’lara ait hava fotoğrafında Edirnekapı-Aetius Sarnıcı ve yakın çevresi.

Stadın kuzey-güney doğrultusunda kullanıldığı yıllar (Pinterest).

Bir tören esnasında sttan görünüm, 1960 yılı (pinterest).

Günümüzde futbol stadı olarak kullanılan Aetius Sarnıcı

Yorumlar (0)
açık
Namaz Vakti 26 Şubat 2021
İmsak 06:13
Güneş 07:38
Öğle 13:22
İkindi 16:25
Akşam 18:57
Yatsı 20:16
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 25 54
2. Beşiktaş 24 51
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Alanyaspor 25 42
6. Hatayspor 25 42
7. Gaziantep FK 25 39
8. Karagümrük 25 37
9. Antalyaspor 25 33
10. Göztepe 25 32
11. Sivasspor 24 31
12. Konyaspor 24 30
13. Malatyaspor 25 30
14. Kasımpaşa 25 29
15. Rizespor 25 27
16. Kayserispor 25 25
17. Erzurumspor 25 25
18. Başakşehir 25 24
19. Denizlispor 25 21
20. Ankaragücü 24 20
21. Gençlerbirliği 24 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 23 49
3. İstanbulspor 23 43
4. Altınordu 23 41
5. Adana Demirspor 23 39
6. Ankara Keçiörengücü 23 38
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 22 37
9. Bandırmaspor 23 31
10. Bursaspor 22 31
11. Ümraniye 23 31
12. Adanaspor 23 26
13. Balıkesirspor 22 23
14. Menemen Belediyespor 22 23
15. Boluspor 22 22
16. Akhisar Bld.Spor 23 19
17. Ankaraspor 22 13
18. Eskişehirspor 23 7
Takımlar O P
1. Man City 25 59
2. M. United 25 49
3. Leicester City 25 49
4. West Ham 25 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 23 36
9. Tottenham 24 36
10. Leeds United 25 35
11. Arsenal 25 34
12. Wolverhampton 25 33
13. Crystal Palace 25 32
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 25 26
17. Newcastle 25 25
18. Fulham 25 22
19. West Bromwich 25 14
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Real Madrid 24 52
3. Barcelona 24 50
4. Sevilla 23 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 24 31
9. Granada 24 30
10. Athletic Bilbao 23 29
11. Celta de Vigo 24 29
12. Valencia 24 27
13. Osasuna 24 25
14. Cádiz 24 25
15. Getafe 24 24
16. Deportivo Alaves 24 22
17. Eibar 24 21
18. Real Valladolid 24 21
19. Elche 23 21
20. Huesca 24 19