12.11.2019, 08:33

BİZANS DÖNEMİ İSTANBUL DEPREMLERİ

BİZANS DÖNEMİ İSTANBUL DEPREMLERİ

Dinsel metinler, şiirler, tarihçilerin notlarında Bizans döneminde meydana gelen depremlerin izlerine rastlıyoruz. Bizans halkı ve resmi idaresi depremleri, metafizik bir sebebe bağlamayı sevdiklerinden, bu depremleri ya bir kişinin eylemlerine, ya da Tanrı’nın hoşuna gitmeyen bazı şeylerin insanlar tarafından yapılmasına bağlıyorlardı. Ancak bu inançlar dışında Seismologialar ve meteoroloji kitaplarında ise bu kez daha ziyade Aristoteles’in düşüncelerine dayanan hem bilimsel hem de Hıristiyanlıkla bağlantılı sebepler öne sürülüyordu.

Yaklaşık 1000 yıllık Bizans dönemi boyunca İstanbul’da çok sayıda deprem meydana geldi. Bu depremlerin bazıları oldukça yıkıcı olmuş, hem can hem de önemli ölçüde mal kaybına neden olmuştu. Ancak bu depremlerin her birinin merkez üssünün neresi olduğu çok anlaşılamamakta, bazı yerlerin yıkımlarının fazla oluşundan dolayı bazı depremlerin yerleri tahmin edilebilmekte. Bizans döneminde bilinen ilk deprem, 342 yılında olur. Bu depremin, kentin doğusunda olduğu ve kente pek zarar vermediği bilinir. Sonraki depremse 24 Ağustos 358 yılında Nicomedia’da olur. Bu kente büyük zararlar veren depremden İstanbul da etkilenir. Ardından 402, 412, 417 ve 423 yıllarında çok etkili olmayan bazı depremler meydana gelir. 25 Eylül 437 yılında meydana gelen ve oldukça şiddetli olan deprem sonrası insanlar evlerini terk ederek, çadırlarda yaşarlar. Hatta şehir surlarını terk edenler bile olur. 442 yılındaki deprem sonrasında 447 yılındaki depremde özellikle kara surları büyük zarar görür. 450, 477, 487, 525, 533 yıllarındaki depremler çok şiddetli olmamıştı. Ancak 16 Ağustos 542 günü meydana gelen depremde Çemberlitaş’taki sütunun üzerindeki heykelin elinde bulunan mızrak düşer, çok sayıda ev ve devlet yapısı yıkılır ve yine çok sayıda insan ölür. 546 yılında etkisi az olan bir deprem olur. 553 depreminin şiddeti az olmaz. Bu nedenle Ayasofya’nın doğu kemeri (kubbeyi taşıyan) zarar görür.

554 yılında Akdeniz’in doğusunu etkileyen bir deprem yaşanır, pek çok kenti yerle bir eder. 14 Aralık 557 günü olan deprem İstanbul’da, en zor saatlerde, gece yarısına doğru başlar. Kent yine endişeye kapılır, can ve mal kayıpları olur. Ayasofya zarar görür ve ana kubbesinin bir kısmı yıkılır.

7 Mayıs 558 depreminden sonra da Ayasofya’nın doğu taraftaki kubbeyi taşıyan kemer, aynı yandaki yarım kubbe ve ana kubbenin önemli kısmı yıkılır. Şehrin valisi Anatolius’un odasındaki mermer parçaları valinin kafasına düşerek, ölmesine neden olur. 583, 611 yıllarından sonra 26 Ekim 740 günü bir deprem meydana gelir. 780, 790, 796 yıllarını, Ağustos 861 ve 866 yıllarındaki depremler izler. 9 Ocak 869 günkü depreminden Çemberlitaş Sütunu, Ayasofya gibi yapılar etkilenir. 948 yılını izleyen sonraki deprem yıkıcılığı fazla olan bir deprem olur: 986 yılındaki bu depremde Ayasofya’nın batısındaki kemerin yanı sıra ana kubbenin yaklaşık 1/3’ü yıkılır. Ayrıca yapıda önemli çatlaklar ortaya çıkar. 989, 1010, 13 Ağustos 1032, 6 Mart 1033, 1042, 23 Ekim 1063, 1 Mart 1202 depremlerinden sonraki, 11 Mart 1231 depreminde pek çok yapı zarar görür. 1289 depremi kapsamlı bir deprem değilken 1 Haziran 1296 depreminin şiddeti büyük olur. Pek çok kilise, saray, ev yıkılır. Ocak 1303’de ise iki deprem olur. 1332 yılındaki depremin şiddeti büyük olur ve çok sayıda yapı yıkılarak, insan ölür. 18 Ekim 1343 günkü depremde Ayasofya’nın kubbesi zarar görürken, depremde surlar da yıkıma uğrar. 1402 depremini atlatan İstanbul’un en dikkat çekici depremlerinden biri 1419 yılında olur. Bu depreminin küçük bir tsunamiye sebep olduğu söylenir. 1437 depremi ise, Bizans döneminde İstanbul’da meydana gelen son deprem olur.

Yukarıdaki tarihlerin de ışığında depremlerin belli bir zamanı, noktası olmadığı söylenebilir. Bazen aynı yıl içinde iki önemli deprem de olabilmekte bazen 5-6 yıl art arda olabilmekte. Bazen de 100-200 yıl boyunca önemli bir deprem meydana gelmemekte. Şunu da söylemek faydalı olabilir. Bazı depremlerin yıkıcılığının fazla oluşu, bunların ya İstanbul’da ya da çok yakın bir noktada olduğunu gösterir. 437, 447, 542, 557, 558, 869, 986, 1231, 1296, 1332, 1343 ve 1419 depremlerinin ortaya çıkan etkilerden dolayı belki tümünün, belki de tümüne yakınının İstanbul’da meydana geldiği tahmin edilebilir.

İstanbul’da deprem hep vardı. Hâlâ da var. Yıllar, yüz yıllar ve bin yıllar geçse de depremlerin etkisi hep var oldu. O nedenle bu bilinçle geleceğe bakmakta daima fayda var.

Yorumlar (0)
20
açık
Namaz Vakti 21 Mayıs 2022
İmsak 03:45
Güneş 05:34
Öğle 13:06
İkindi 17:02
Akşam 20:27
Yatsı 22:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Antalyaspor 38 59
7. Beşiktaş 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Galatasaray 38 52
11. Sivasspor 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 37 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 35 48
13. Gençlerbirliği 35 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 37 31