12.11.2019, 08:33 180

BİZANS DÖNEMİ İSTANBUL DEPREMLERİ

BİZANS DÖNEMİ İSTANBUL DEPREMLERİ

Dinsel metinler, şiirler, tarihçilerin notlarında Bizans döneminde meydana gelen depremlerin izlerine rastlıyoruz. Bizans halkı ve resmi idaresi depremleri, metafizik bir sebebe bağlamayı sevdiklerinden, bu depremleri ya bir kişinin eylemlerine, ya da Tanrı’nın hoşuna gitmeyen bazı şeylerin insanlar tarafından yapılmasına bağlıyorlardı. Ancak bu inançlar dışında Seismologialar ve meteoroloji kitaplarında ise bu kez daha ziyade Aristoteles’in düşüncelerine dayanan hem bilimsel hem de Hıristiyanlıkla bağlantılı sebepler öne sürülüyordu.

Yaklaşık 1000 yıllık Bizans dönemi boyunca İstanbul’da çok sayıda deprem meydana geldi. Bu depremlerin bazıları oldukça yıkıcı olmuş, hem can hem de önemli ölçüde mal kaybına neden olmuştu. Ancak bu depremlerin her birinin merkez üssünün neresi olduğu çok anlaşılamamakta, bazı yerlerin yıkımlarının fazla oluşundan dolayı bazı depremlerin yerleri tahmin edilebilmekte. Bizans döneminde bilinen ilk deprem, 342 yılında olur. Bu depremin, kentin doğusunda olduğu ve kente pek zarar vermediği bilinir. Sonraki depremse 24 Ağustos 358 yılında Nicomedia’da olur. Bu kente büyük zararlar veren depremden İstanbul da etkilenir. Ardından 402, 412, 417 ve 423 yıllarında çok etkili olmayan bazı depremler meydana gelir. 25 Eylül 437 yılında meydana gelen ve oldukça şiddetli olan deprem sonrası insanlar evlerini terk ederek, çadırlarda yaşarlar. Hatta şehir surlarını terk edenler bile olur. 442 yılındaki deprem sonrasında 447 yılındaki depremde özellikle kara surları büyük zarar görür. 450, 477, 487, 525, 533 yıllarındaki depremler çok şiddetli olmamıştı. Ancak 16 Ağustos 542 günü meydana gelen depremde Çemberlitaş’taki sütunun üzerindeki heykelin elinde bulunan mızrak düşer, çok sayıda ev ve devlet yapısı yıkılır ve yine çok sayıda insan ölür. 546 yılında etkisi az olan bir deprem olur. 553 depreminin şiddeti az olmaz. Bu nedenle Ayasofya’nın doğu kemeri (kubbeyi taşıyan) zarar görür.

554 yılında Akdeniz’in doğusunu etkileyen bir deprem yaşanır, pek çok kenti yerle bir eder. 14 Aralık 557 günü olan deprem İstanbul’da, en zor saatlerde, gece yarısına doğru başlar. Kent yine endişeye kapılır, can ve mal kayıpları olur. Ayasofya zarar görür ve ana kubbesinin bir kısmı yıkılır.

7 Mayıs 558 depreminden sonra da Ayasofya’nın doğu taraftaki kubbeyi taşıyan kemer, aynı yandaki yarım kubbe ve ana kubbenin önemli kısmı yıkılır. Şehrin valisi Anatolius’un odasındaki mermer parçaları valinin kafasına düşerek, ölmesine neden olur. 583, 611 yıllarından sonra 26 Ekim 740 günü bir deprem meydana gelir. 780, 790, 796 yıllarını, Ağustos 861 ve 866 yıllarındaki depremler izler. 9 Ocak 869 günkü depreminden Çemberlitaş Sütunu, Ayasofya gibi yapılar etkilenir. 948 yılını izleyen sonraki deprem yıkıcılığı fazla olan bir deprem olur: 986 yılındaki bu depremde Ayasofya’nın batısındaki kemerin yanı sıra ana kubbenin yaklaşık 1/3’ü yıkılır. Ayrıca yapıda önemli çatlaklar ortaya çıkar. 989, 1010, 13 Ağustos 1032, 6 Mart 1033, 1042, 23 Ekim 1063, 1 Mart 1202 depremlerinden sonraki, 11 Mart 1231 depreminde pek çok yapı zarar görür. 1289 depremi kapsamlı bir deprem değilken 1 Haziran 1296 depreminin şiddeti büyük olur. Pek çok kilise, saray, ev yıkılır. Ocak 1303’de ise iki deprem olur. 1332 yılındaki depremin şiddeti büyük olur ve çok sayıda yapı yıkılarak, insan ölür. 18 Ekim 1343 günkü depremde Ayasofya’nın kubbesi zarar görürken, depremde surlar da yıkıma uğrar. 1402 depremini atlatan İstanbul’un en dikkat çekici depremlerinden biri 1419 yılında olur. Bu depreminin küçük bir tsunamiye sebep olduğu söylenir. 1437 depremi ise, Bizans döneminde İstanbul’da meydana gelen son deprem olur.

Yukarıdaki tarihlerin de ışığında depremlerin belli bir zamanı, noktası olmadığı söylenebilir. Bazen aynı yıl içinde iki önemli deprem de olabilmekte bazen 5-6 yıl art arda olabilmekte. Bazen de 100-200 yıl boyunca önemli bir deprem meydana gelmemekte. Şunu da söylemek faydalı olabilir. Bazı depremlerin yıkıcılığının fazla oluşu, bunların ya İstanbul’da ya da çok yakın bir noktada olduğunu gösterir. 437, 447, 542, 557, 558, 869, 986, 1231, 1296, 1332, 1343 ve 1419 depremlerinin ortaya çıkan etkilerden dolayı belki tümünün, belki de tümüne yakınının İstanbul’da meydana geldiği tahmin edilebilir.

İstanbul’da deprem hep vardı. Hâlâ da var. Yıllar, yüz yıllar ve bin yıllar geçse de depremlerin etkisi hep var oldu. O nedenle bu bilinçle geleceğe bakmakta daima fayda var.

Yorumlar (0)
25°
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 06 Ağustos 2020
İmsak 04:16
Güneş 05:58
Öğle 13:15
İkindi 17:08
Akşam 20:22
Yatsı 21:56
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurum BB 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25