Kapat

Evliyâ Çelebi kaç dil biliyordu

Tarih: 06.01.2011

Evliyâ Çelebi Kaç Dil Biliyordu, Evliya Çelebi'nin hayatında da her şey bir rüya ile başlamıştı. 19 yaşında iken, hayâtını değiştirecek bir rüya gördü. Ve bu rüya tam 52 sene sürdü.


FriendFeed ile Paylaş
30 lisan öğrendi ama hiç evlenemedi
Evliyâ Çelebi bu sene tam 400 yaşında. Ve bu yıl Evliyâ Çelebi Yılı. Tıpkı Hz. Yusuf ve Hz. Musa'nın hayatında olduğu gibi, Evliya Çelebi'nin hayatında da her şey bir rüya ile başlamıştı. 19 yaşında iken, hayâtını değiştirecek bir rüya gördü. Ve bu rüya tam 52 sene sürdü.


Pîrimiz Evliyâ Çelebi, 19 yaşında gördüğü bir rüyâ üzere seyahatlerine başlamış ve meşhur şâheseri Seyahatnâmeyi kaleme almıştı. Rüyasında, Eminönü Zindankapı'daki Âhî Çelebi Camii'nde Ashâbı Kirâm'ın arasında, Peygamber Efendimiz'in arkasında namaz kılmıştı.

Evliyâ Çelebi bu muhteşem rüyasını anlatmayı cümlelerle biz yazıya başlayalım: "Sırayla Ashab-ı Kiram'ın ellerini birer birer öptüm. Cümlesi: "Seyyâh-ı âlem ve ferîd-i beni âdem ol! " diye dua ettiler. Ben de Ahi Çelebi Camiinden dışarı çıktım." Rüya burada bitiyor. Evliyâ Çelebi'nin kelâmı da. Aslında Çelebimizin söyleyecekleri bu rüyadan sonra başlıyor.

İLK SEYAHATİNİ BABASINDAN GİZLEDİ

Evliye Çelebi, 25 Mart 1611 yılında İstanbul'da Unkapanı Semtinde Sağırcılar Camii Vakıf evlerinde 78 yaşında bir babanın oğlu olarak dünyaya gelmişti. Koç burcundan. Asıl adı ise Mehmet. Aslen Kütahyalı olan âilesi, fetihten sonra İstanbul'a yerleşmiş.

Babası, Sultan IV. Murad'ın Saray-ı Hümâyûn Kuyumcubaşısı Derviş Mehmed Zıllî Efendi de âlim bir zattı. Devrin büyük imâmlarından Evliyâ Mehmed Efendiye çok hürmet duyduğu için oğlunun ismini Evliyâ koydu. Soyu ise Ahmed Yesevi'ye dayanıyor. Büyük dedesi Fatih Sultan Mehmet'in bayraktarı, İstanbul'un fethine de katılmış olan Yavuz Erbeğ'di. Evliya Çelebinin babası kayıtlara göre 117 yaşında ölmüştü. Çelebi, Defterdarzâde Mehmet Paşa ve İpşir Mustafa Paşa'yla da akraba idi.

Annesi, Sultan 4. Mehmet dönemi sadrazamı Melek Ahmet Paşa'nın kız kardeşi. Evliya Çelebi'nin, Mahmut adında bir erkek kardeşi, İnel isimli bir kız kardeşi vardı. Evliyâ Çelebi, sıbyan mektebinin ardından Unkapanı'nda Fil Yokuşu'ndaki Şeyhülislâm Hamid Efendi Medresesinde tahsilini ikmal etti ve Müderris Ahfeş Efendi'den de yedi yıl ders okudu. Bu arada Kur'ân-ı Kerîmi de ezberledi. Daha sonra Enderun-u Hümayun'a giren Evliya Çelebi, babasından da zamânın güzel sanatlarından olan hüsnühat, nakış, tezhib ve musiki öğrendi. Şiirler yazmaya başladı.

ÖNCE BURSA'YI GÖRDÜ

1635 yılında Kadir Gecesinde, 24 yaşında iken Dayısı Silahtar Melek Ahmet Ağa vâsıtasıyla Ayasofya Câmii'nde Dördüncü Murat Han'a takdim edilen Evliyâ Çelebi, yüksek seviyede devlet adamlarının, ilim erbâbının ve askerî şahsiyetlerin yetiştiği Saraydaki Enderûn Mektebine alındı. 4 yıl sonra da sipahi sınıfına dâhil oldu. Çelebi'nin ilmine, ahlakına ve sesinin güzelliğine hayran kalan Sultan 4. Murat, 1635 Revan Seferinden sonra onu özel hizmetine alarak musâhibi yaptı.

4 yıl sonra saraydan ayrılan Çelebi, ilk seyahati olan Bursa yolculuğuna çıktı. Eski dostu Okçuzâde Ahmet Çelebi ile gizlice Bursa'ya giden Evliyâ Çelebi'nin bu yolculuğu bir ay sürdü. Zîrâ babası İstanbul'dan ayrılmasına izin vermiyordu. Nihâyet, yine bir rüyâ netîcesi seyahatına izin veren babası, güzel bir nasihatle evlâdını uğurladı. 52 yıllık bir seyâhatin uğurlamasıydı bu. Ayasofya hafızı, sonra IV. Murat'ın musâhibi ve nihayet sipahi olan Mehmet, seyahat hevesine kapılarak bir seyyah-ı alem olmuştu.

Evliya Çelebi, Sultan İbrahim ve Sultan IV. Mehmet devirlerinde de mühim resmi vazifeler aldı. Vergi memuru, ulak, hattâ devletin resmî elçisi dahi olmuştu. Bu vazifeler sebebiyle de çeşitli beldeleri gezebilme imkânına kavuştu. 1630'da 19 yaşında İstanbul'dan başladığı gezi, ölüm tarihi olan 1681'de 71 yaşında son buldu.

30 DİL ÖĞRENDİ AMA HİÇ EVLENEMEDİ

Seyahatlerini paşalarla, ordularla yapardı. Bir paşa, bir vâli, bir şehre tayin olunca, Çelebi de onun peşine takılıyor ve maiyetiyle berâber seyahat ediyordu. Böylece, yol emniyeti de sağlanmış oluyor, aynı zamanda da daha geniş imkânlarla seyâhat fırsatı elde etmiş oluyordu.

Evliya Çelebi'nin asıl dehâsı ise lisân üzere idi ki, uzmanlarının ifâdelerine göre o zamanımıza kadar gelen en büyük linguistik dâhîlerden biridir. Seyahatnâme, Türkçeden başka, Arapça, Macarca, Tatarca, Nogayca, Arnavutça, Yunanca, Slav dilleri, Ukraynaca, Kafkas dilleri, Gürcüce, Karmıkça, İtalyanca vs. 30 dan fazla yabancı dil içeriyor. Zayıf, narin ve çocuk yapılı bir bedene sahip olan Çelebi, atik, pratik ve oldukça da çevikti. Ata binmek ve cirit atmakta da bir o kadar mâhirdi. Çok seyahat etmesi sebebiyle de hiç evlenmemişti.

1647 senesinde Seyit Ahmet Paşa ile Erzurum'da oynadığı bir cirit oyunu esnâsında dört dişi kırılmış, Uyvar seferinde Kıblelizade'nin ciridi üçünü daha sakatlamıştı. Hattâ bu yüzden bazı harfleri söyleyemez hâle geldi. Kırılan dişlerini Viyana'da bir diş hekimine yaptırmıştı. Viyana'yı anlatırken "doktorlar çarşısı"nı da kapsamlıca yazmıştır. "İstefani manastırı tımarhanesi"nde bir beyin ameliyatı dahi izlemiştir. Bir defâ da yine Erzurum'da cirit oyununa katılmış ve gözüne gelen bir cirit, bir gözünü kör etmişti. Bu oyundan sonra cirite de tövbe etti.

YILLARDIR YOLLARIN GEÇTİĞİ MEZAR

Evliyâ Çelebi'nin kabri, Şişhane'deki Loğusa kadın türbesinin yanında bulunan Meyyitzâde Kabri'nin bitişiğindeki âile mezarlığındaydı. Bu mezarlıktan, maalesef günümüze hiçbir eser kalmadı. besi'nin yanında medfundur. Fakat yol yapılırken oradaki bütün mezarlar yerinden söküldü ve mezar taşları bir çukura dolduruldu. Ben yol yapılırken gitmiş ve mezar taşlarını görmüştüm"

Artık yollar onu aşındırıyor.







Etiketler:
Bu Haber Toplam 1744 Defa Okunmuştur.
Facebook hesabınızla yorum yapın, Onay Beklemeyin!
   
Henüz Bu Konu Hakkında Herhangibir Yorum Yapılmamış. Yorum Yapmak İstiyorsanız Tıklayınız!
Toplam Yorum Sayısı: 0

Künye

Siteye ait künye bu bölümde sergilenecektir.

Son Twitler

  • @kullaniciOto paylasim özellikli twitter sosyal box

    - 2 saat önce
  • @kullaniciOto paylasim özellikli twitter sosyal box

    - 3 saat önce

Sosyal Medya